همه چیز در موردشهرستان آباده

شهرستان آباده يکي از شهرستانهاي استان فارس ايران است. مرکز اين شهرستان، شهر آباده است. جمعيت اين شهرستان بر طبق سرشماري سال ۱۳۸۵، برابر با ۹۲٫۹۵۹ نفر بوده است . اين شهرستان در 638 كيلومتري تهران واقع شده است. استقرار شهر آباده در مجاورت جاده سراسري شمال به جنوب و همچنين مركزيت شهر آباده نسبت به مراكز استانهاي مجاور با احتساب فاصله 270 كيلومتري نسبت به شيراز، 202 كيلومتري با اصفهان و 190 كيلومتري با يزد، وضعيت خاصي را براي اين شهرستان ايجاد نموده است. قدمت اين منطقه بيشتر از هزار سال است. بعد از اينكه كريم خان زند شيراز را به عنوان پايتخت ايران انتخاب كرد، شروع به رشد كرد. اين شهر كوهستاني در شمال استان فارس و در دشت وسيعي روي ارتفاع 2000 متري به نام «سرحد» واقع شده است. اين منطقه زمينهاي حاصلخيزي دارد به طوري كه ايل هاي مختلفي از جمله قشقايي در تابستان و بهار آنرا به عنوان اقامتگاه تابستاني حود انتخاب مي كنند. شهرستان آباده در شمالي ترين نقطه استان فارس قرار دارد. از شمال و غرب به استان اصفهان ، از جنوب به صفاشهر و از شرق به استان يزد متصل است.اين شهرستان در فاصله 270 کيلومتري شمال شيراز، 200 کيلومتري جنوب اصفهان، 190 کيلومتري جنوب غربي يزد و 528 کيلومتري جنوب شرقي شهرکرد قرار دارد. وسعت جغرافيايي آباده 6052 کيلومتر مربع است که حدود 11 درصد کل مساحت استان را به خود اختصاص داده است. شهرستان آباده، به مرکزيت شهر آباده شامل بهمن، صغاد، ايزدخواست، سورمق و حدود 20 دهستان است. اين شهرستان در محدوده جغرافيائي 51 درجه و21 دقيقه طول شرقي و21 درجه و46 دقيقه تا 31 درجه و45 دقيقه عرض شمالي قرار گرفته است .

کوه‌ها و رودخانه‌ها

کوه‌هاي آباده، دنباله کوههاي زاگرس پاطاق است که از جنوب باختري کوه دنا شروع مي‌شود و مهمترين رشته آن بايار وقله معروف آن "بل" به ارتفاع 3040 متر است. بين دنا و آباده، رشته‌هاي مرتفعي از کوه‌هاي کيلويه قرار دارد. رودهاي شهر آباده از کوههاي اين شهرستان، در نتيجه انباشت برف زمستاني، چشمه سارها و رودخانه‌هايي به وجود مي‌آيد. اين رودخانه‌ها هم اغلب داراي مجاري پر پيچ و خم هستند و جريان مسير آبها در هر دره، جهت معني را طي مي‌نمايد و اغلب آنها فصلي هستند.

آب وهوا

وضعيت آب و هوايي منطقه به علت مجاورت با دشت كوير ايران داراي آب و هواي خشك و نيمه بياباني مي باشد. تعداد روزهايي كه درجه حرارت صفر يا كمتر از صفر بوده در سال برابر با 88 روز است كه بيشترين روزها به ترتيب مربوط به ماههاي دي – آذر- بهمن – اسفند- آبان – فروردين و حتي مهرماه مي باشد. به علت مجاورت با كوير اين شهرستان  داراي آب و هواي نسبتاً خشك است به طوري كه رطوبت نسبي آن خيلي پايين است. ميزان بارندگي طي دوره آماري 1383 – 1356 برابر با 5/139 ميليمتر مي باشد. به طوري كه كمترين ميزان بارندگي مربوط به سال 79-78 مي باشد. . ميانگين بارندگي سالانه آن حدود120 ميليمتر وميزان بارش سالانه آن حدود 200 ميليمتر است . اين شهرستان سردترين نقطه استان فارس به شمار رفته وزمستاني سرد و طولاني دارد و تابستاني خنک و معتدل دارد .

دين زبان و نژاد

همه ساكنان شهرستان آباده ونواحي پيرامون آن ،پيش از تسلط اعراب،زرتشتي بودندودرزمان صفويه به مذهب تشيع گرويدند. هم اكنون تمامي ساكنان غير از تعدادي از همشهريان كليمي كه از اصفهان به اين شهر آمده اند، شيعه 12 امامي هستند. زبان مردم آباده ،فارسي است ودر بعضي از بخشهاي اطراف آن طوايفي از اعراب و ايل قشقايي ساكنند كه گويش تركي دارند. نژاد مردم آباده از نژاد ايران باستان و يا آريايي است .

پوشش گياهي و نمونه جانوري

با توجه به آب وهواي منطقه پوشش گياهي اين شهرستان از نوع استپ كوهپايه اي يا نيمه بياباني است كه پوشيده از انواع بوته هاي نواحي استپي است.در پاي كوه هاي جنوبي گل هاي رنگارنگ بهاري وگياهان دارويي در ميان بوته ها ديده ميشود اين پوشش گياهي در كشور به نسبت نواحي بياباني و نواحي مرطوب در رديف مراتع متوسط قرار دارد.به علت اوضاعطبيعي حاكم بر منطقه وصيد هاي بي رويه در گذشته حيات وحش آن فقير شده است، در دشت جانوراني مانند خرگوش، روباه ، وكفتار بيش از بقيه ديده ميشوند.

حرفه

شهر آباده كه مركز شهرستان مي باشد نقطه تمركز كليه فعاليتهاي اداري و سياسي است كه 65% ساكنان آن در بخش خدمات ، 32% در بخش صنعت و 11% در بخش كشاورزي ، استخراج معدن و يا رانندگي مشغول کارند .

زيارتگاه

در بهمن آباده زيارتگاهي است، با بقعه و گنبد كاشيكاري شده مربوط به امامزاده سيد احمد و امامزاده سيد جعفر كه هر دو از فرزندان حضــرت سيد مير محمد مشهور به عابدين موسي بن جعفر مي باشند.

 در سمت شمالي اين شهردر بالاي كوهي كه دامنه آن كوه ، قبرستان آباده قرار دارد مقبره اي معروف به خواجه اكاشه مي باشد كه از آنجا تمامي شهر آباده را منظر خود قرار داده است.

معادن

در بخش صنعت و معدن اين شهرنسبت به ساير شهرستانهاي استان از ذخائرغني تري برخوردار است.

بطور مثال يكي از چين خوردگيهاي زاگرس كه معدن عظيم كانون كائولن مي باشد با ذخيره حداقل 200ميليون تن خودنمائي ميکندو معادن عظيم سنگهاي ساختماني و تزئيني مانند سنگ سفيد ، معدن گل چيني در 9 كيلومتري آباده ، معدن گچ در حومه آباده و معدن بزرگ كبالت ومعدن بزرگ خاك نسوز كه از معادن نادر اين ماده در خاور ميانه به شمار ميرود .

صنايع دستي

منبت كاري آباده شهرت جهاني دارد ونمونه هاي آن در موزه هاي جهان به عنوان بهترين كا هاي هنري نگهداري ميشود.منبت كاري هاي كاخ مرمر ، به دست هنرمندان اين شهر ،همچون استاد احمد امامي ساخته و پرداخته شده است .ملكي وگيوه هاي آباده در نهايت ظرافت، استحكام و دقت ، تهيه شده ودر نوع خود بي مانند است.از ديگر صنايع دسيتي آباده مي توان از قالي بافي ياد کرد .

موقعيت تاريخي

آباده از نظر تاريخي و فرهنگي در چهار راه تاريخ قرار داشته و همواره تيز هوشي مردم اصفهان ، صفاي طبيعت ساكنان شيراز ، سخت كوشي مردمان يزد و مقاومت كرماني در شخصيت مردمان تجلي نموده در كتاب حدود العالم، آباده  از هزار سال پيش تا كنون واقعيت جغرافيايي داشته است .

ويژگيهاي تاريخي

به استناد باستان شناسان سكونت در محدوده كنوني آباده به هزاره اول پيش از ميلاد باز ميگردد. گروه‌هاي كرد چادر نشين در دوره هخامنشي ،نخستين كساني بودند كه در دشت حد فاصل آباده و اصفهان اسكان يافتند .آثار باستاني بر جاي مانده، همچون قلعه باستاني ايزدخواست وقصر بهرام گور در سورمق،شواهدي از وجود فرهنگ وتمدن دراين گستره جغرافيايي است .

شهر آباده به دليل واقع شدن در سه راهي مواصلاتي بين اصفهان ، يزد و شيراز موقعيت ويژه اي دارد.

شاه اسماعيل سوم مشهور به سيد ابوتراب در سال 1179 هجري قمري به فرمان کریم خان زند در آباده سکنی گزید. شاه اسماعيل از سال 1180هجري قمري تا هنگام وفاتش در آباده بود با مرگ وي در آباده ، كريم خان سه روز عزاداري تعيين و شاه اسماعيل در آباده به خاك سپرده شد و برايش مقبره اي درست كردند محل دفن وي در قبرستان عمومي آن زمان آبـــــاده بوده كه اينك به صــــورت پارك كودك مي باشد .

در حدود سال 1179 كه كريمخان زند شيراز را به عنوان پايتختي برگزيد و به فرمان او شاه اسماعيل سوم در آباده مسكون شد،و قلعه‌اي به نام قلعه شيرازي (كه هم اكنون آثار آن باقيست) براي حفظ امنيت راه كاروان ها بنا گرديد.

بنا به فرمان وي، عده اي از طوايف پرندي و گرجي از اصفهان به آباده آمدند و مأمور آبادي و عمران اين منطقه گرديدند.كم كم قلاعي داراي ديوار هاي مرتفعي تقريبأ به ارتفاع 9 تا 10 متر و ضخامت 2 تا 3 متر از چينه ساخته شد. در اطراف هر قلعه و به فاصله 50 متر ،برج هايي ساخته بودند وسوراخ هايي به نام تيركش در آنها تعبيه كرده بودند. . قطعاً در دوره صفويه و ابتداي حكومت  زنديه همزمان با حضور شاه اسماعيل سوم شهر آباده در مسير جديدي از پيدايش ويژگيهاي شهرنشيني قرار گرفته و اولين ساخت و سازها با جلوه گاههاي يك شهر شرقي در آباده ايجاد شد.

در زمان رضا شاه،بتدريج از ارتفاع قلاع كاسته ودر هاي آن برداشته شد و عبور و مرور وسايل نقليه نيز به نحو محسوسي وضع آنجا را دگرگون كرد به نحوي كه منازل و دكانها از داخل قلاع ,خارج شد و به اطراف شاهراه كنوني منتقل شد . طي سالهاي 1302 و 1304 فرمانداري و شهرداري آباده موجوديت مستقل سياسي اين شهرستان تجلي يافت.

اماكن تاريخي و سياحتي

كاروانسراي ايزدخواست، پل ايزدخواست، تيمچه صرافيان، تیمچه مسعودی، بناي امامزاده سلطان ابراهيم، كاروانسراي شاه عباس شورستان، كاروانسراي خان خوره، قلعه دو قلك يا دوقله، قلعه كريم آباد، تپه قلعه گبري، تل سارياتان، تل قلعه اروان، تپه دولت آباد، تپه دهك گردو، تل قصر بهرام سورمق، قزقلاسي، مسجد امام حسن دهدق، قلعه گبري دهدق، تل قره ترك، بناي پاقلعه ايزدخواست،  نخستین سد قوسي جهان در ايزدخواست، منزل شاه اسماعيل، تل شاه محمود، مركز آباده شناسي، كاروانسراي شاه عباس ايزدخواست و قلعه قديمي ايزدخواست ، کلاه فرنگی سورمق (قاجاریه)، قلعه سورمق ، تپه های کهنه رحمت آباداز دوران پیش از تاریخ ، تپه های باقر آباد که قدمت آن نامشخص است ، عمارت کلاه فرنگی (1291ه . ق )، خرفخانه آباده در پشت كوه خواجو از دوره صفويه ، آرامگاه خواجه عكاشه بر فراز كوه خواجو از دوره صفويه ، قبور خورشيدي در كوه خواجو وكوههاي پشت آن.

ويژگيهاي گردشگري آباده

شهرآباده از شهرهاي فرهنگــــي وسياحتي شمال استان فارس است . از نظر آب وهوائي اين شهرستان جز شهرستا ن هاي سردسير ومعتدل استان محسوب گرديده واين مهم درساختار معماري سنتي ولباس هــاي محلي اين منطقه قابل تإمل است . از نقاط تفريحي وديدني طبيعت شهرستان آباده مي توان به باغ ها وكشتزارهاي صغاد وبهمن درشمال شرق آباده اشاره كرد. مهمانسراي جهانگردي ، هتل ها ورستوران هاي متعدد كه در اين شهر وجود دارد اقامت مسافران وخدمات مورد نياز آنان را به سهولت امكان پذير نموده است . از ديگر ويژگيهاي اين شهرستان منبت كاري بوده كه شهرت جهاني دارد ونمونه هاي آن درموزه هاي جهان به عنوان بهترين كارهاي هنري نگهداري مي شود .

ویژگيهای فرهنگی

آباده كلمهء فارسي است اصل اين كلمه از واژه آباد گرفته شده و در زبان پهلوي به معناي داير- برقرار – باصفا مي باشد.

زبان مردم اين شهرستان عموماً فارسي سليس مي باشد. در خصوص فرهنگ شهرستان آباده بايدگفت كه شهرستان آباده را بيشتر با فرهنگ و هنرش مي شناسند و از ساليان دور شهره استان و كشور بوده است. فرهنگي كه در آن عشق به ميهن، كشور و علم آموزي موج مي زند و از ميان اين فرهنگ مردمان فرهيخته اي به پا خواسته اند كه در دانشگاههاي مهم كشور و دنيا نام پر آوازه آنان را نيك به ياد دارند و از خدمات برجسته فكري و انديشه اي آنان بهره هاي فراوان مي برند. ذهن فردفرد مردمان اين ديار نمايشگاه شعر و ادب و فرهنگ و انديشه را محترم مي شمارند. فوق العاده به فرهنگ و زبان خود متعصبند، بسيار ميهمان نواز، خونگرم و صميمي اند.

تا پيش از تشكيلات اموزش و پرورش به شيوه جديد و تأسيس مدارس نوين، تعليم و تعلم در مكتب خانه ها صورت ميگرفت . از اشخاصي كه در زمان گذشته مكتب خانه تشكيل داده بودند ميتوان به عباس اديب ، حاجي محمد هاشم خان و حاجي ملا احمد اشاره نمود.

نخستين مكتب دار آباده ،مرحوم عباس اديب بوده است . لقب اديب را حاكم وقت فارس به وي داده بود. همين مكتب داران بعدها به هنگام تأسيس مدارس به سبك آن زمان ،نقش معلم را بر عهده داشته اند .
تاسيس اولين آموزشگاه دولتي فارس در آباده :
در سال1285 ه . ش ،ميرزا حبيب الله آموزگار (مستشار ديوان كشور)، هنگام عبور از آباده به سوي تهران ،بنا به خواهش حاج عليخان كه شخص مدبري بوده ،از حركت يه سوي تهران منصرف و در آباده توقف مي نمايد.

ميرزا حسين و ميرزا اشرف هم به تدريس زبان فارسي مي پردازند . ميرزا عنايت الله سهراب نيز براي تدريس زبان انگليسي دعوت مي شود .اين مدرسه به صورت ملي بوده وحقوق آموزگاران از محل شهريه دانش آموزان تأمين ميشده است .در سال 1287 ه . ش محمد باقر موحد ،از اصفهان به آباده وارد مي شود ودر منزل حاج ملا عبد الله واعظ اقامت مي كند.

وي به زبان فرانسه و عربي آشنايي داشته است ،در اين تاريخ مدرسه اي به نام موحد (اين مدرسه در بعضي اسناد به نام اسلامي هم آمده است) تأسيس ميشود .مقارن اين ايام ،دو نفر از صاحب منصبان هيئت تفنگداران پليس جنوب مستقر در آباده  مدرسه مزبوربه محل رونقيه انتقال وبه مدرسه همت موسوم شد كه توسط معلمين آقايان محمد باقر موحد ،علي آقا واعظ زاده وسيد حسين ضيا العلوم (دانا)وغلامرضا اديب اداره شدو مديريت آن بر عهده حاج واعظ بوده است .دراين زمان حاج مخبر السلطنه هدايت به سمت استانداري فارس منصوب مي گردد. و به هنگام عبور ار آباده از وضع اين مدرسه آگاه مي شود. وي دستور ميدهدكه در اين مدرسه به جاي فرانسه ،عربي تدريس شود ودر نتيجه اين مدرسه دچار افت تعداد دانش آموز و درآمد شد به همين دليل علي اصغر واعظ زاده براي تأمين اعتبار لازم به اداره كل فرهنگ فارس مراجعه مي نمايد. اما نتيجه اي نمي گيرد واين مدرسه منحل مي شود .

پس از گفتگوي واعظ زاده با مردم قرار شد 20 درصد ماليات بيشتر به دارايي پرداخت تا از محل عوايد آن هزينه هاي اين گونه مدارس تأمين شود .بر اساس اين تلاشها و مكاتبات و مراجعات پيگير ،علي اصغر واعظ زاده موفق مي شود موافقت اداره كل معارف فارس را براي تامين اعتبارات لازم به منظور تاسيس يك آموزشگاه دولتي كسب نمايد. به اين ترتيب در سال 1294 ه . ش از محل بودجه عوارض معارفي اداره معارف فارس دبيرستان دولتي 4 كلاسه سعدي آباده به مديريت دكتر واعظ زاده تاسيس مي شود ابوطالب دانا ، علي اكبرواعظ زاده ،ميرزا مهدي امام ومحمد باقر موحد مديريت اين مدرسه را عهده دار بوده اند .گفتني است كه اين واحد آموزشي اولين آموزشگاه دولتي است كه در فارس تاسيس شده است. اين واحد آموزشي ملي كه باني آن خانم طلعت آگاه (وفا) بود در سال 1314 شمسي منحل شد .درسال 1290شمسي دبستان ملي زنهاريه معروف به دبستان دولتي دوشيزگان از سوي اداره معارف فارس با يك كلاس تاسيس شد .كه به تدريج كلاسهاي آن افزايش يافت .

با پيگيري اداره فرهنگ آباده ، اداره فرهنگ فارس با افتتاح كلاس اول دبيرستان موافقت و از اول مهر ماه 1315 شمسي اين كلاس شروع به كار كرد. در سال1316 شمسي كلاس دوم اين دبيرستان نيز تاسيس شد .سرپرست دبيرستان در آن سال محمد رضا دايي بود . در سال 1327 شمسي به تقاضاي اوليا دانش آموزان و موافقت فرهنگ فارس دبيرستان دخترانه اهلي(اقبال لاهوري كنوني )تاسيس شد .

تيمچه صرافيان

اين بنا دربازار كهنه شهر آباده واقع شده است كه در حدود 120 سال پيش به دست استاد رضا يزدي ساخته شده است.درب ورودي آن از جنس چوب و به طرز زيبايي ساخته شده،دو كوبه روي آن قرار داشته كه كوبه سمت چپ مخصوص آقايان وكوبه سمت راست مخصوص خانم ها بوده است .اين بنا توسط حاج محمد خان به يك نفر شيرازي يه نام حاج باقر فروخته ميشود واز او به دو پسرش حاج احمد وحاج محمود به ارث مي رسد.آنها در اين تيمچه به داد و ستد وبازرگاني مشغول مي شوند.30 الي 35 سال پيش اين دو برادر براي نذر خود مراسم عزاداري در اين بنا برگزار مي كردند كه منبري قديمي از آن زمان هنوز دراين ساختمان موجود است. در وسط حياط اين ساختمان قپاني(ترازويي) بزرگ وجود داشته كه اجناس تجاري به وسيله آن وزن مي شده است .آب اين ساختمان از چاه تامين مي شده،از درب ورودي كه وارد ميشويم دو حجره در چپ و راست وجود دارد كه محل كسب دو برادر بوده وروي سر اين دو حجره هم دو اتاق است كه محل استراحت بوده است.اين ساختمان در دو طبقه ساخته شده كه از اتاق هاي بالا براي استراحت تجار و مسافرين استفاده مي شده است . حوض سنگي بسيار زيبايي هم به ابعاد 4*3 متردروسط حياط واقع است در ضمن درب حجره ها هم به صورت كشويي به طرف بالا و پايين باز و بسته مي شود وسقف آنها به وسيله چوب هاي حاشيه دار زيبايي به اندازه 30*20 سانتي متر پوشيده شده است وكف آنها باخشت هاي آجري مربع شكل فرش شده است . در مورد نامگذاري اين تيمچه به نام صرافيان طبق شنيده ها به این علت بوده كه چون اين دو برادر از تجار متمول وسرشناس بوده اند در ضمن در شناسايي پول هاي خارجي تبحر داشته اند به آنها لقب صراف داده اند و صرافيان فاميل آنها شده واين تيمچه نيز به همين نام باقي مانده است . اين بنا به شماره 1932 در سال 1376 ثبت آثار ملي ايران گرديده و هم اكنون در تملك ميراث فرهنگي و شهرداري آباده است ومراحل بازسازي آن هم اكنون دردست اجراست.

چاپارخانه چهل زرعي

 اين بنا در روستاي چهل زرعي آباده قرار دارد كه در گذشته چاپارها ( نامه رسان ) اسب هاي خود را درفواصل معين با  اسب هاي تازه نفس كه در اين چاپارخانه بود عوض مي كردند.

سد ساساني ايزدخواست

 اين سد به دليل قدمت زيــاد مشهور به اولين ســد قوسي جهان است كه در دوره ساسانيان بر روي رود خانه ايزدخواست بنا شده بود.

قصر بهرام گور

 درنزديكي سورمق سمت راست جاده شیرازبه آباده ، تل خاكي بسيار بزرگي به ارتفاع حدود 9 كيلومتر وجودداردکه  برطبق منابع ومتون تاريخي اين تل مشهور ومنسوب به يكي از قصرهاي بهرام گور از پادشاهان دوره ساساني است .

عمارت كلا ه فرنگي سورمق

 اين عمارت درآبادي سورمق در 24 كيلومتري جنوب شهر آباده قرار دارد . ساخت آن دردوره قاجاريه صورت گرفته واطراف اين عمارت را درختان بسيار زيبا وتنومندي محصور كرده است .

كلاه فرنگي فيروزي

 درروستاي فيروزي از توابع آباده بنــاي تاريخــي ديگــري از دوره قاجاريـه مشـاهده مي شود كه نقشه آن هشت ضلعي است وهم اكنون اين عمارت مسكوني است .

آرامگاه خواجه عكاشه (برفراز كوه خواجه )

 اين عمارت برفراز كوه مشهور به كوه خواجه درسمت شمال شهر آباده قرار دارد. بناي آرامگاه خواجه عكاشه ،گنبدي شكل است . درقديم اين بنا محلي براي زيارت بوده است وهم اكنون مورد توجه ورزشكاران كوه نوردان وديگر گرو ههاي مردم است . در دامنه اين كوه بوستان جنگلي است كه درختان كاج دروسعت قابل توجهي خود نمائي مي كند . از ديگر آثار موجود در این شهر ميتوان به بناي شاه اسماعيل (مدرسه فردوسي )، چند خانه قديمي ،تكيه ،مسجد جامع آباده،باغ محمد علي خان (حمزه پور )وخرفخانه هاي كوه خواجه اشاره كرد.

عمارت كلا ه فرنگي

بنايي از آثــار دوره قـاجاريــه اســـت . اين بنـای بسيار زيبــا كه درباغچــه اي درنزديكـــي يكـــي از ميادين مركـــزي شهر قرار دارد، عمارتي است با نقشه دايره اي شكل و وسعتي درحــدود 20 متـر مربــع داراي چهــار درب ورودي وپنجـره هــاي بلنـد . درمحوطــه پيرامون عمارت كلاه فرنگي ، آلاچيق هايي قرار داده شده است ، جهت چايخانه، ومحلي است براي پذيرائي وتفريح شهروندان ومسافران .

قلعه قديمي ايزدخــواست

 نخستين اثر تاريخـي كه درهنگــام ورود به استــان فــارس از سمت اصفهــان مي توان مشاهده كرد ،ويرانه هاي قلعه ايزدخواست است كه درفاصله 75كيلومتري شمال آباده قراردارد.اين قلعه برفراز صخره بزرگي قرار دارد وداخل آن خانه هاي بسيــــار كوچك با كوچــــــه هاي بسيار تنگ وباريك مشاهده مي شوداين بناي تاريخي متعلق به دوره ساسانــي است .

كاروانسراي ايزدخــواست

 این مکان درجنوب شهر ايزدخواست در مجاورت قلعه قرار دارد . اين كاروانسرا در زمان شاه عباس صفوي ساخته شده ومصالح به كار رفته در آن آجــر  ، گـل ،گچ وسنگ بوده است .

كاروانسراي خان خوره

اين كاروانسرا در فاصله 60 كيلومتري جاده آباده به شيراز قرار دارد ، نقشه آن هشت ضلعي است ويكي از سه نمونه كاروانسراي منحصر به فرد ايران است. مصالح ساخت آن سنگ،گل وگچ می باشد .

مهمترين وقايع و رويداد هاي تاريخي

1- حمله لشكر افغان به آباده وتسخيرآن درراه عزيمت به اصفهان (1134 ه.ق)

2- اقامت شاه اسماعيل سوم در آباده به فرمان كريمخان زند از سال 1179 ه.ق

3- جنگ لطفعلي خان زند و آقا محمد خان قاجار در محدوده شهر آباده و تخريب قسمتي از شهر

4-قيام حيدر ميرزا فرزند شاه اسماعيل سوم عليه آقا محمد خان قاجار

5- جنگ بابا خان (فتحعلي شاه بعدي )با حسينعلي ميرزا در نزديكي شهر

6- وقوع جنگ آباده در سال 1297 ه.ق ،اين جنگ بين نيروهاي تفنگدار پليس جنوب(قشون بريتانيا مستقر در آباده) از يك سو و نيروهاي ايل قشقايي و آباده اي ها از سوي ديگر

مفاخر فرهنگي

حاج عليخان (از روشنفكران و اصلاح طلبان)

حسين پور حمزه وكربلايي تقي دانشور ،ازآزادي خواهان و تاسيس كنند گان حزب دمكرات در آباده

ابراهيم خان سورمقي از شخصيت هاي برجسته در خاندان واعظ زاده

پور فريدون (شاعر دوره ايلخاني)

ضيا (شاعر دوره صفويه)

سقيما آباده اي (شاعر دوره صفويه) ،محمد تقي رسا (شاعر دوران قاجاريه)

شاهد فارسي(شاعر) ،كفري يزدخواستي (شاعر) ،عبدالحسين بهمني(شاعر)

محمد باقر ميرزانيا (شاعر) ،مدد علي (متخلص به زارع (شاعر))

حيدر علي مداح (مذنب (شاعر))

اورنگ خضرايي (شاعر نوپرداز معاصر)

حاج آقا بزرگ مينو (شاعر)

مهيننـي( شاعر )

محمد صفر آباده اي ( قصه نويس )

هنرمندان منبت كار معروفي كه آثار هنري آنان زبانزد است و آثار آنان در معتبرترين موزه هاي داخل و خارج نگهداري مي شود مانند:

امامي ها (8نفر مشهورترين منبت كاران دوره دوره پهلوي اول و دوم)

صنيعي ها (4 نفر مشهورترين منبت كاران دوره پهلوي )

واستاد حسين منبتي (مشهور ترين منبت كار دوره پهلوي اول)

از خوشنويسان معروف ميتوان حاج عبدالله آباده اي وعلي اكبر حسيني (دوره قاجار) غلامرضا اديب زاده (دوره پهلوي اول)و مرحوم بديع الله مرادي را نام برد.

در زمينه موسيقي ميتوان از استاد حبيب الله ذوالفنون وفرزندان ايشان ،استاد محمود واستاد جلال ذوالفنون نام برد.

از ديگر مفاخر ارزشمند موسيقي آبادهميتواناز بانوي جاودان موسيقي ايرانخانم مرضيــه نام برد .

مفاخر علمي

حاج ملاعبد الله واعظ مجتهد كه در سال 1244 ه.ق وفات يافت.

حاج محمد جعفر آباده اي مجتهدكه در سال 1281 ه.ق وفات يافت

ملا ابوطالب (مجتهد)

ملا امين الله ناظم الشريعه (مجتهد)

محمد حسين الشريعه (مجتهد)

مكنون آباده اي (عارف)

با توجه به پيشينه فرهنگي اين شهر متخصصان فراواني به كشور اهدا يا به خارج از كشور اعزام كرده است واستادان و مشاهير فراواني ازاين خطه بر خاسته اند كه ذكر نام آنان در اين مختصر نميگنجد و تنها به ارايه بعضي آنان بسنده ميشود .

پرفسور امان الله روشن زاير (فيزيك دان و متخصص ترمو ديناميك)

پرفسور محمود رضا شهرياري (دانشمند و مخترع بين المللي)

هدايت الله فروهر (متخصص معدن ومترجم)

روح الله عباسي ( متخصص رادار و مترجم)

دكتر آزموده (استاد دانشگاه در لندن )

خانم ميمنت دانا (مترجم)

دكتر ذبيح الله قربان (باني دانشكده پزشكي در شيراز)

دكتر بديع الله آگاه (پزشك وشاعر)

دكتر مسيح آگاه ( شاعر )

دكتر بيژن اعرابي (متخصص مغز و استاد دانشگاه)

دكتر جمشيدصداقت كيش (جغرافي دان،استاد دانشگاه وآباده شناس معروف)

دكتر كريم واعظ زاده (جراح واستاد دانشگاه)

دكتر عباس زماني (متخصص علوم آزمايشگاهي )

مهندس سید محمد حسین دانا(مدیر عامل شرکت نفت فلات قاره)

اطلاعات آورده شده در این وبلاگ از منابع مختلف جهت استفاده عموم گرداوری شده است

قرباني

abadeh.parsiblog.com